А. М. Гайнетдинов. Г. Гобәйдуллин болгар кабер ташлары турында

В этом году исполняется 130 лет со дня рождения известного татарского ученого Газиза Губайдуллина (1887-1938). Статья посвящена научной работе ученого по изучению эпиграфического наследия Республики Татарстан. Данный вид исторического источника играет важную роль в изучении истории, культуры, языка татарского народа. Традиция установки надгробных камней с надписями на арабской графике в Поволжье пришла вместе с золотоордынской цивилизацией. Именно в период Золотой Орды в наших краях широко распространилась эта традиция и продолжается по сей день. В 1923 г. Г. Губайдуллин опубликовал свою статью о булгарских камнях в труде «Татар әдәбияты тарихы» (История татарской литературы). В 1925 г. издание с некоторыми сокращениями и добавлениями было переиздано. В данном исследовании Г. Губайдуллин приводит описание ряда эпиграфических памятников, делит язык булгаро-татарских эпитафий на несколько групп. В данной статье читателям предлагаем ознакомиться с работой Г. Губайдуллина, опубликованной в 1925 г. и переведенной автором данного исследования на современный татарский язык. Предложения, которые были в издании 1923 г., исследователем были включены в текст и были выделены курсивом.
Тип статьи:
Научная статья
Язык статьи:
Русский
Дата публикации:
22.12.2017
Приобрести электронную версию:
39 руб.
Статья представлена в издании
Гасырлар авазы - Эхо веков 3/4 2017
Ознакомительная часть статьи

Атаклы татар галимнәре Газиз Гобәйдуллин (1887-1938) һәм Гали Рәхимнең (1892-1943) 1923, 1925 елларда «Татар әдәбияты тарихы» дигән саллы хезмәтләре дөнья күргән. Аның 1923 елда чыккан беренче томындагы икенче бүлектә татар әдәбияты мәсьәләләре генә түгел, борынгы язма чыганаклар, тел ядкәрләре дә тикшерелеп өйрәнелгән, шул исәптән борынгы ташъязмалар хакында да «Болгар кабер ташлары» исемле бик кызыклы мәкалә басылган. Белгәнебезчә, 
Г. Гобәйдуллин һәм Г. Рәхим берничә фәнни оешмада, гыйльми җәмгыятьләрдә зур фәнни эш алып барган. Мәсәлән, Казан университеты каршындагы Татарстанны өйрәнү җәмгыятендә һәм Тарих, этнография, археология җәмгыятендә эшләү дәверендә Г. Рәхим 1927-1928 елларда берничә фәнни экспедициядә катнашып, шактый күп эпиграфик истәлекләрне өйрәнгән, шуннан соң аның бер-бер артлы шуларга багышланган мәкаләләре дөнья күргән. Атаклы эпиграфист буларак танылса да, «Татар әдәбияты тарихы» хезмәтендә урын алган «Болгар кабер ташлары» мәкаләсен Г. Рәхим түгел, ә Г. Газиз, ягъни Газиз Гобәйдуллин язган, дип күрсәтелгән. Димәк, соңыннан Г. Рәхимнең болгар-татар эпиграфикасы белән кызыксынып китүендә һәм шул өлкәдә югары дәрәҗәләргә ирешүендә Г. Гобәйдуллинның әлеге мәкаләсе сәбәп һәм этәргеч булган һәм нык тәэсир иткән, дип әйтергә җирлек бар.
Г. Гобәйдуллин Идел буенда иң борынгы тел ядкәрләре – «Куман мәҗмугасы» һәм ярлыклар белән бергә Болгар олысының борынгы ташъязмаларын да анализлап, телен тикшереп, кайбер нәтиҗәләр чыгара. Ташъязмаларның телен ул өч төркемгә бүлә: гарәп телендәге язу; чыгтай теленә якын тел; чуваш, чыгтай һәм татар телләре катышкан тел. Автор төрле гипотезалар китерә һәм һәркайсының ни кадәр дәлилле икәнлеген тикшерә, кызыклы фикерләрен әйтә.

Для получения доступа к полному содержанию статьи необходимо приобрести статью либо оформить подписку.
39 руб.
Другие статьи
Тема строительства Казанского обвода долгие годы в силу особой значимости объекта и секретности документов не была предметом специального исторического исследования.
Вторжение гитлеровской Германии, начавшееся в июне 1941 г., потребовало от высшего политического и военного руководства СССР
Тема строительства оборонительных рубежей, участие в этой работе жителей тыловых регионов СССР мало изучена как в отечественной, так и в региональной историографии. Некоторые сюжет
Первое упоминание о Тетюшах в «Разрядных книгах» относится к 1571 г. Крепость была построена на правом берегу реки Волги как сторожевой пограничный пункт на территории «Дикого поля
Известный просветитель Исмаил Гаспринский (1851-1914) был патриотом России и тюркских народов страны. Эти черты позволяли ему публично выражать свое мнение и ратовать за лучшую жи
В статье рассматривается влияние революционных событий 1917 г. на жизнь уездного города Чистополя с целью выявления особенностей и характерных черт.